IKON radiodagboek vanuit Irak

Van januari tot november dit jaar woonde en werkte Arjen de Wolff in Irak. Hij was daar country director voor Internews Europe. Met steun van de Europese Unie leidt Internews in Irak lokale journalisten op en ondersteunt ze bij hun werk. Een gesprek over geweld en veiligheidsrisico’s, over het registreren van aanslagen alsof je naar een film zit te kijken en de vraag: waar doe je het allemaal voor?

Vorige maand hield Arjen de Wolff een dagboek bij voor De Andere Wereld:

Zondag 17 oktober

Op de rotonde waar we vaststaan met de auto wordt een man doodgeschoten. Het verkeer in Bagdad is weer enorm toegenomen. Wat op zich een goed teken is. Behalve als je vast staat in de file, en iemand achter je nog een rekening met je te vereffenen had. We zien het gebeuren, een aantal meters voor ons. Mijn chauffeur, de bewaker en ikzelf voeren de veiligheidsprocedures uit die ons zijn geleerd. Maar veel kun je niet in een situatie als deze. Een man loopt op een auto toe, haalt zijn pistool uit zijn holster, schiet door het open raampje op het hoofd van de bestuurder, steekt zijn pistool terug en loopt kalmpjes weg. Het verkeersplein is onoverzichtelijk, en niemand die na afloop nog de dader kan aanwijzen. Hij is weg, verdwenen tussen de rijen auto’s, terug in zijn eigen voertuig.

Maandag 18 oktober

We hebben onenigheid met de verhuurder van het pand waar de redactie van onze lokale partner-organisatie, het persbureau Aswat al-Iraq is gevestigd. Het gebouw, waarin de redactie en het gastenhuis voor de redacteuren en mijzelf zijn gevestigd, is mooi opgeknapt en ligt mooi aan de rivier, met uitzicht over de Green Zone aan de overkant. De beveiliging is tamelijk goed, want de Franse ambassade en de kantoren van de communistische partij liggen in dezelfde straat. Genoeg checkpoints en bewakers om ons heen dus. Vandaar ook dat we blij zijn met de plek, en met de relatief lage huur.
Maar we hebben teveel blijdschap getoond, denk ik. De verhuurder wil nu het dubbele vragen. Dat vindt hij het mooie uitzicht en het stroomaggregaat wel waard. Elektriciteit is een zeer schaars goed in Bagdad.

Dinsdag 19 oktober

In Najaf ontploft vandaag een bermbom in het konvooi van VN-gezant Ad Melkert (foto midden). Het is een dag waarop in het hele land, ongeveer tegelijkertijd, een serie aanslagen op sji’itische doelen plaatsvindt, een fenomeen dat we de laatste tijd vaker zien. De sji’itische partijen lijken het op een akkoordje te gooien met de Koerden, waardoor de soennieten buiten de regering dreigen te vallen. En dat vindt Al-Qaeda geen goed plan. Als de eerste berichten binnenkomen denk ik daarom dat het wel mee zal vallen. Het is maar de vraag of de aanslag wel op Melkert gericht is. Hij is in Najaf op bezoek bij de hoogste geestelijk leider van de sjiieten, grootayatollah al-Sistani. In eerste instantie lijkt een groep pelgrims in Najaf gewoon een doel als alle andere vandaag. Bovendien: een VN-konvooi, dat is een klein leger op veldtocht. Een massa auto’s en andere voertuigen die zich voortbeweegt en waarin weinig orde en structuur te ontdekken valt, als je er zo van buitenaf tegenaan kijkt. We vragen een lokale reporter om te spreken met de politie-escorte. Dan blijkt dat het konvooi zich op dat moment niet in de buurt van een concentratie van mensen bevond, en dat de bermbom een van de volgwagens heeft geraakt, met een dode tot gevolg. Melkert is zelf geen moment in gevaar geweest denk ik, en gelukkig maar. Maar een van zijn voorgangers is in 2003 opgeblazen, dus ik kan me voorstellen dat hij, en zijn familie thuis, zich afvragen waarvoor een mens dit eigenlijk allemaal doet.

Woensdag 20 oktober

In de afgelopen jaren ben ik gearresteerd geweest, er is op me geschoten, ik heb mensen zien ontploffen, er zijn vrienden en bekende verdwenen en gemarteld, ik heb leren slapen met helikopters boven mijn hoofd; maar nooit, nooit van mijn leven ben ik zo bang geweest als in Basra. Twee mannen stonden minutenlang voor me, en overlegden of ze me zouden meenemen of doodschieten. Althans, daar waren mijn chauffeur en ik van overtuigd. Er zijn verschillende soorten angst, denk ik. En in Basra heb ik een nieuwe geleerd. Eentje die niet je keel dichtknijpt, waar je hart niet van gaat bonzen. Het is ook niet het andere uiterste, waarin je volkomen rustig wordt of zo, klaar voor je lot. Het is iets er tussenin, en het heeft heel duidelijke lichamelijke effecten: het slaat op je oren, je wordt een beetje doof, een soort monotoon geluid in je hoofd; en je kunt niet meer bewegen. In het afgelopen jaar is de veiligheidssituatie in Irak ernstig verslechterd, zoals dat dan heet. We zijn nog niet terug op het niveau van de burgeroorlog van 2006 en 2007, maar het scheelt niet veel. De VN-vluchtelingenorganisatie roept vandaag Europese landen op voorlopig geen mensen terug te sturen naar Irak. Ik ben het er hartgrondig mee eens.

Vrijdag 22 oktober

Saam is Shabbak. Of eigenlijk Mandaeer, in goed Nederlands. Irak, het oude Mesopotamië, is de wieg van de beschaving, en nu een soort museum van zeer oude christelijke of andere religies die het nooit helemaal gered hebben, zal ik maar zeggen. Maar die hier nog steeds bestaan en in kleine groepen worden gepraktiseerd. Ik vind de Mandaeers boeiend. Ze wonen langs de rivieren. Water neemt een centrale plaats in hun geloof en dagelijks leven in. Ze zijn volgelingen van Johannes de Doper. Hij was voor hen de ware Messias, niet die rare Nazarener. Ik zie dat voor me, bijna tweeduizend jaar geleden. Twee concurrerende profeten op de bazaar, al luid prekend volgelingen verzamelend. De een wint, de ander verliest. Tja. Saam vertelt dat veel Mandaeers nu in Europa leven. Gevlucht voor het geweld tegen hun geloofsgroep. Maar de Mandaeers kennen een streng kastensysteem, waardoor je niet zomaar onderling kunt trouwen. In alle discretie proberen ze nu hun geestelijk leider ervan te overtuigen dat systeem wat te versoepelen. Want anders sterven ze uit.

Arjen de Wolff (Haarlem, 10 november 1969) heeft een politieke en journalistieke loopbaan achter de rug, die hem in 1999 naar de Nederlandse Antillen bracht. Van 2004 tot 2006 was hij weer even in Nederland en werkte op het Binnenhof voor een regeringsfractie. Daarna vertrok hij weer naar het buitenland. Op dit moment is hij country director Iraq voor Internews Europe. Met steun van de Europese Unie leidt Internews in Irak lokale journalisten op en ondersteunt ze bij hun werk.

2 responses to “IKON radiodagboek vanuit Irak

  1. Pingback: Timmermans de Communistenvreter

  2. Pingback: Tweets that mention IKON radiodagboek vanuit Irak « allispolitics -- Topsy.com

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s